Kuvarbai Nu Mameru 2026: ₹12,000 સહાય

કુવરબાઈનું મામેરું યોજના શું છે? (What is Kuvarbai Nu Mameru Scheme?)

ગુજરાતના પવિત્ર સંત ભક્ત કવિ નરસિંહ મહેતાની પુત્રી કુંવરબાઈના મામેરાના ઐતિહાસિક અને પૌરાણિક પ્રસંગની સ્મૃતિમાં આ યોજનાનું નામકરણ કરવામાં આવ્યું છે. રાજ્યના ગરીબ અને પછાત વર્ગના પરિવારોમાં જ્યારે દીકરીના લગ્ન થાય છે ત્યારે આર્થિક મુશ્કેલીઓના કારણે પરિવારો દેવાદાર ન બને તે માટે સરકાર મામેરા સ્વરૂપે કન્યાને સીધી સહાય આપે છે.

અગાઉ આ યોજના હેઠળ લાભાર્થી કન્યાને ₹10,000 ની સહાય આપવામાં આવતી હતી, જેમાંથી ₹8,000 રાષ્ટ્રીય બચત પત્રો (NSC) સ્વરૂપે અને ₹2,000 રોકડ અથવા એકાઉન્ટ પેયી ચેકથી ચૂકવાતા હતા. પરંતુ ગુજરાત સરકાર દ્વારા તારીખ 01-04-2021 ના ઐતિહાસિક સુધારા મુજબ, સહાયની રકમ વધારીને ₹12,000 કરવામાં આવી છે અને સંપૂર્ણ રકમ લાભાર્થી દીકરીના પોતાના બેંક ખાતામાં ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) પદ્ધતિથી ઓનલાઇન જમા કરવામાં આવે છે.

વાર્ષિક આવક મર્યાદાના સુધારેલા નિયમો (Annual Income Limit)

ગુજરાત સરકારે રાજ્યના સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને મહત્તમ લાભ મળી શકે તે માટે આવક મર્યાદાના જૂના નિયમોમાં મોટો સુધારો કર્યો છે:

• સુધારેલી આવક મર્યાદા: અરજદાર પરિવારની તમામ સ્ત્રોતમાંથી થતી વાર્ષિક આવક ₹6,00,000 (છ લાખ રૂપિયા સુધી) હોવી જોઈએ.
• સમાન નિયમ: આ ₹6,00,000 ની વાર્ષિક આવક મર્યાદા ગ્રામ્ય વિસ્તાર (Rural) અને શહેરી વિસ્તાર (Urban) બંને જગ્યાએ વસવાટ કરતા પરિવારો માટે એકસમાન રીતે લાગુ પડે છે.
• સક્ષમ અધિકારીનો પુરાવો: આવકના પુરાવા તરીકે તાલુકા મામલતદાર શ્રી, તાલુકા વિકાસ અધિકારી (TDO) અથવા નગરપાલિકા/મહાનગરપાલિકાના સક્ષમ અધિકારી દ્વારા અપાયેલો આવકનો દાખલો રજૂ કરવાનો રહે છે.

કુવરબાઈનું મામેરું યોજના માટેની પાત્રતા અને શરતો (Eligibility Criteria)

યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે અરજદારે નીચે મુજબના પાત્રતા ધોરણો પૂર્ણ કરવાના રહેશે:

• ગુજરાતના મૂળ વતની: અરજદાર કન્યા અથવા તેના માતા-પિતા ગુજરાત રાજ્યના કાયમી વતની હોવા જોઈએ.
• પાત્ર જાતિ અને વર્ગ: અરજદાર અનુસૂચિત જાતિ (SC), સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ (SEBC/OBC), આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS) અથવા અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) વર્ગના હોવા જોઈએ.
• લગ્ન સમયે ઉંમરનો નિયમ: લગ્નની તારીખે કન્યાની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ પૂર્ણ હોવી જોઈએ અને વરની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 21 વર્ષ પૂર્ણ થયેલી હોવી ફરજિયાત છે. બાળલગ્નના કિસ્સામાં આ યોજનાનો લાભ મળતો નથી.
• પરિવાર દીઠ મર્યાદા: એક પરિવારની વધુમાં વધુ 2 પુખ્ત વયની દીકરીઓના લગ્ન માટે જ આ સહાય આપવામાં આવે છે.
• પ્રથમ લગ્ન માન્ય: આ સહાય માત્ર પ્રથમ વખતના લગ્ન માટે જ માન્ય છે. પુનઃ લગ્ન (બીજા લગ્ન) ના કિસ્સામાં આ સહાય મળવાપાત્ર નથી. પરંતુ જો કન્યા વિધવા હોય અને પુનર્લગ્ન કરે તો સરકારના નિયમાનુસાર વિશેષ જોગવાઈ લાગુ પડે છે.
• અરજીની સમયમર્યાદા: લગ્ન થયાની તારીખથી લઈને 2 વર્ષ (બે વર્ષ) ની સમયમર્યાદા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં ઓનલાઇન અરજી કરવી ફરજિયાત છે. બે વર્ષ વીતી ગયા બાદ અરજી માન્ય રાખવામાં આવતી નથી.

સાત ફેરા સમૂહ લગ્ન યોજના સાથે સંયુક્ત લાભ (કુલ ₹24,000 ની સહાય)

ગુજરાત સરકાર દ્વારા સમૂહ લગ્નને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક વિશેષ લાભ આપવામાં આવે છે. જો કોઈ પાત્ર કન્યા નોંધાયેલી સામાજિક સંસ્થા કે ટ્રસ્ટ દ્વારા આયોજિત સમૂહ લગ્નમાં લગ્નગ્રંથિથી જોડાય છે, તો તેને નીચે મુજબ બેવડો લાભ મળે છે:

• કુવરબાઈનું મામેરું યોજના સહાય: ₹12,000 (સીધા કન્યાના બેંક ખાતામાં)
• સાત ફેરા સમૂહ લગ્ન યોજના સહાય: ₹12,000 (સીધા કન્યાના બેંક ખાતામાં)
• કુલ મળવાપાત્ર રકમ: બંને યોજનાઓ મળીને દીકરીને કુલ ₹24,000 ની સહાય પ્રાપ્ત થાય છે.
• આયોજક સંસ્થાને પ્રોત્સાહન: સમૂહ લગ્નનું આયોજન કરનાર સંસ્થાને પણ સરકાર તરફથી નિર્ધારિત કન્યા દીઠ પ્રોત્સાહક રકમ મળવાપાત્ર રહે છે.

ઓનલાઇન ફોર્મ ભરવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો (Kuvarbai Nu Mameru Document List)

e-Samaj Kalyan પોર્ટલ પર ઓનલાઇન અરજી કરતી વખતે નીચે મુજબના અસલ દસ્તાવેજોની સ્પષ્ટ સ્કેન કોપી (PDF અથવા JPG ફોર્મેટમાં) અપલોડ કરવાની રહે છે:

ક્રમ	જરૂરી દસ્તાવેજનું નામ (Document Name)	વિગત / સ્પષ્ટતા
1	કન્યાનું આધાર કાર્ડ	કન્યાનું પોતાનું માન્ય આધાર કાર્ડ
2	કન્યાના પિતા / વાલીનું આધાર કાર્ડ	પિતા ન હોય તો માતા અથવા કાયદેસરના વાલીનું આધાર
3	કન્યાની જાતિનો દાખલો (Caste Certificate)	SC, SEBC, EWS અથવા ST અંગે સક્ષમ અધિકારીનો દાખલો
4	કન્યાની જન્મ તારીખનો પુરાવો	શાળા છોડ્યાનું પ્રમાણપત્ર (LC) અથવા જન્મ દાખલો (18+ વર્ષ પુરાવો)
5	વરની જન્મ તારીખનો પુરાવો	વરનું શાળા છોડ્યાનું પ્રમાણપત્ર (LC) અથવા જન્મ દાખલો (21+ વર્ષ પુરાવો)
6	લગ્ન નોંધણી પ્રમાણપત્ર (Marriage Certificate)	ગ્રામ પંચાયત, નગરપાલિકા અથવા મહાનગરપાલિકાનું સત્તાવાર પ્રમાણપત્ર
7	સક્ષમ અધિકારીનો આવકનો દાખલો	મામલતદારશ્રી / TDO નો ₹6,00,000 સુધીની આવક દર્શાવતો માન્ય દાખલો
8	કન્યાની બેંક પાસબુક અથવા કેન્સલ ચેક	કન્યાના પોતાના નામના બેંક ખાતાની પાસબુક જેમાં IFSC સ્પષ્ટ હોય
9	લગ્ન કંકોતરી (Wedding Invitation Card)	કન્યા પક્ષની લગ્ન પત્રિકા
10	વર-કન્યાનો સંયુક્ત ફોટો અને બાંહેધરી પત્રક	લગ્ન સમયનો જોઇન્ટ ફોટો અને નિયત નમૂનાનું સેલ્ફ ડિક્લેરેશન ફોર્મ

e-Samaj Kalyan પોર્ટલ પર ઓનલાઇન અરજી કરવાની રીત (Step-by-Step Guide)

કુવરબાઈનું મામેરું યોજના માટેની અરજી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઇન છે. લાભાર્થીઓ ઘરબેઠા અથવા નજીકના ડિજિટલ સેવા સેતુ કે સાયબર કાફે પરથી નીચેના સ્ટેપ્સ અનુસરીને અરજી કરી શકે છે:

1. સ્ટેપ 1 - સત્તાવાર પોર્ટલ ખોલો: સૌપ્રથમ ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય વિભાગના અધિકૃત પોર્ટલ esamajkalyan.gujarat.gov.in ની મુલાકાત લો.
2. સ્ટેપ 2 - નવું રજીસ્ટ્રેશન કરો (New User Registration): જો તમે પ્રથમ વખત પોર્ટલનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવ, તો 'Please Register Here' બટન પર ક્લિક કરો. તેમાં તમારું નામ, જાતિ, જન્મ તારીખ, આધાર નંબર, મોબાઈલ નંબર અને ઈમેઈલ આઈડી નાખીને રજીસ્ટ્રેશન પૂરું કરો. તમને યુઝર આઈડી અને પાસવર્ડ પ્રાપ્ત થશે.
3. સ્ટેપ 3 - પોર્ટલ પર લોગીન કરો (Login): તમારો User ID, Password અને કેપ્ચા કોડ નાખીને 'Login' બટન પર ક્લિક કરો.
4. સ્ટેપ 4 - પ્રોફાઇલ પૂર્ણ કરો: લોગીન થયા બાદ કન્યા અને પરિવારની મૂળભૂત વ્યક્તિગત માહિતી, સરનામું અને બેંક ખાતાની વિગતો ભરીને પ્રોફાઇલ અપડેટ કરો.
5. સ્ટેપ 5 - યોજના પસંદ કરો: હોમપેજ પર દર્શાવેલ યોજનાઓની યાદીમાંથી 'સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગોનું કલ્યાણ' અથવા 'અનુસૂચિત જાતિ કલ્યાણ' વિભાગ હેઠળ 'કુવરબાઈનું મામેરું યોજના' પર ક્લિક કરો.
6. સ્ટેપ 6 - અરજી ફોર્મ ભરો: યોજનાના ઓનલાઇન એપ્લિકેશન ફોર્મમાં લગ્નની તારીખ, વરની વિગતો, લગ્ન નોંધણી નંબર અને કુટુંબમાં દીકરીઓની સંખ્યા ધ્યાનપૂર્વક ભરો.
7. સ્ટેપ 7 - દસ્તાવેજો અપલોડ કરો: પૂછવામાં આવેલા તમામ જરૂરી દસ્તાવેજો (આધાર કાર્ડ, જન્મ દાખલો, જાતિનો દાખલો, આવકનો દાખલો, મેરેજ સર્ટિફિકેટ, બેંક પાસબુક અને ફોટો) સ્પષ્ટ ગુણવત્તામાં અપલોડ કરો.
8. સ્ટેપ 8 - ફોર્મ સબમિટ કરો અને પ્રિન્ટ મેળવો: તમામ વિગતો ફરીથી ચકાસી લીધા બાદ બાંહેધરી સ્વીકારીને 'Confirm Application' બટન પર ક્લિક કરો. અરજી સબમિટ થયા બાદ તમને એપ્લિકેશન નંબર (Application Number) મળશે. ભવિષ્યના સંદર્ભ માટે ફોર્મની પ્રિન્ટ કાઢીને સુરક્ષિત રાખો.

કુવરબાઈનું મામેરું સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું? (Kuvarbai Nu Mameru Application Status)

ઓનલાઇન અરજી કર્યા બાદ તમારી અરજી કયા તબક્કે પહોંચી છે તેનું સ્ટેટસ જાણવા માટે નીચે મુજબના સરળ પગલાં અનુસરો:

1. સૌપ્રથમ e-Samaj Kalyan પોર્ટલ esamajkalyan.gujarat.gov.in ખોલો.
2. હોમપેજ પર ટોચના મેનુમાં અથવા સાઇડબારમાં આવેલ 'Citizen Application Status' ઓપ્શન પર ક્લિક કરો.
3. ત્યાં તમારો Application Number અને કન્યાની જન્મ તારીખ (Date of Birth) દાખલ કરો.
4. ત્યારબાદ 'Show Status' બટન પર ક્લિક કરો. તમારી અરજી મંજૂર થઈ છે, ચકાસણી હેઠળ છે કે તેમાં કોઈ કવેરી આવી છે તેની સંપૂર્ણ સ્થિતિ સ્ક્રીન પર દેખાશે.

અરજી ફોર્મ PDF અને બાંહેધરી પત્રક (Kuvarbai Nu Mameru Form PDF & Declaration)

ઓનલાઇન અરજી કરતી વખતે કન્યા અને પિતાનું સંયુક્ત સોગંદનામું અથવા બાંહેધરી પત્રક (Declaration Form) અપલોડ કરવું પડે છે. આ ફોર્મમાં નીચે મુજબની બાબતોની કબૂલાત કરવાની હોય છે:

• કન્યાના આ પ્રથમ લગ્ન છે.
• કુટુંબની પ્રથમ બે દીકરીઓ પૈકી આ દીકરી લાભ મેળવી રહી છે.
• અગાઉ આ યોજનાનો લાભ લીધેલ નથી.
• પરિવારની વાર્ષિક આવક સરકારશ્રી દ્વારા નિર્ધારિત ₹6,00,000 ની મર્યાદામાં છે.
• રજૂ કરેલા તમામ દસ્તાવેજો અને વિગતો સાચી છે.

આ બાંહેધરી પત્રક e-Samaj Kalyan પોર્ટલ પરથી યોજના પસંદ કરતી વખતે નિયત ફોર્મેટમાં સીધું ડાઉનલોડ કરી શકાય છે, જેના પર કન્યા અને પિતાની સહી કરીને અપલોડ કરવાનું રહે છે.

અરજી રદ ન થાય તે માટે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો

• બેંક ખાતું આધાર લિંક: કન્યાનું બેંક એકાઉન્ટ તેના આધાર કાર્ડ સાથે લિંક (Aadhaar Seeding / NPCI Active) હોવું ફરજિયાત છે, કારણ કે સહાયની રકમ DBT મારફતે જ જમા થાય છે. જો એકાઉન્ટ ઇન-એક્ટિવ હશે તો નાણાં જમા નહીં થાય.
• બે વર્ષની મુદત: લગ્નની તારીખથી 2 વર્ષ વીતી જાય તે પહેલાં ઓનલાઇન અરજી પૂર્ણ કરી લેવી. છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ ન જોવી.
• નામની જોડણીમાં સુસંગતતા: કન્યાના આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુક, શાળા છોડ્યાના પ્રમાણપત્ર અને મેરેજ સર્ટિફિકેટમાં નામ અને અટકની જોડણી એકસરખી હોવી જોઈએ.
• સ્પષ્ટ દસ્તાવેજ અપલોડ: અસ્પષ્ટ કે ઝાંખા સ્કેન થયેલા દસ્તાવેજો અપલોડ કરવાથી અરજીમાં કવેરી (Rejection/Query) આવી શકે છે, જેથી હંમેશા ઓરિજિનલ ડોક્યુમેન્ટ્સના સ્પષ્ટ સ્કેન જ અપલોડ કરો.

મહત્વપૂર્ણ સત્તાવાર લિંક્સ (Official Links)